Eczane Açmak: Hastanenin Yanı Gerçekten En İyi Yer mi?

Eczane, diğer dükkânlara benzemez

Kafe yazımızda gündüz kalabalığını, restoranda öğle servisini konuştuk. Eczanede ikisi de belirleyici değil. Çünkü eczaneye insan canı istediği için gitmez; elinde bir reçeteyle gider. O reçeteyi de iki kaynak yazar: hastanın oturduğu mahalledeki hekimler ve yakındaki hastaneler.

Bu yüzden eczanede yer seçimi, yaya trafiğinden çok reçete akışını takip etmek demektir. Biz de İzmir’deki sağlık kurumlarını tek tek sınıflandırıp her birinin ürettiği günlük reçete havuzunu hesapladık, sonra o havuzun çevredeki eczanelere nasıl bölündüğüne baktık.

Kapıya yaklaştıkça pasta büyüyor, bıçak daha hızlı artıyor

Çalışmanın en net bulgusu bu. Her eczanenin en yakın büyük hastaneye uzaklığını ölçtük, sonra o eczanenin 150 metre çevresinde kaç rakibi olduğunu saydık. Sonuç tek bir eğri veriyor: hastaneye yaklaştıkça rekabet sertleşiyor.

Aradaki fark küçük değil: hastane kapısındaki bir eczanenin ortalama rakip sayısı, iki kilometre ötedekinin üç buçuk katı. Bunu okurken şunu unutmayın: hastane havuzu kapıdaki eczaneler arasında bölüşülür. Yani 250 metrede altı rakibiniz varsa, aynı reçete akışının küçük bir dilimi size kalır.

Konak “fırsat”tı, eczanede “doygun”

Burası bizim için de öğreticiydi. Kafe ve restoran çalışmalarımızda Konak açık ara fırsat bölgesiydi; gündüz hareketliliği il ortalamasının dört katı, yemek pazarı hâlâ aç. Eczanede aynı ilçe listenin en dibinde: 1.354 kişiye bir eczane ile İzmir’in en doymuş pazarı. 251 eczane, tek ilçede.

Sebep basit. Yeme içmeyi gündüz oraya gelen kalabalık besler, reçeteyi ise ağırlıklı olarak orada yaşayan ve tedavi gören nüfus yazdırır. Konak’a gün içinde akan yüz binlerce insan öğle yemeğini orada yiyor, ama ilacını çoğunlukla evinin yanındaki eczaneden alıyor. Aynı harita, sektör değişince tersine dönüyor.

Peki hâlâ boş olan neresi?

Gerçek cevap Karabağlar: 491 bin nüfus, 154 eczane, kişi başına 3.189. İzmir’in en kalabalık ikinci ilçesi ve büyük pazarlar arasında en seyrek olanı. Üstelik ilçede büyük hastane de mevcut; eczanelerinin %28,6’sı bir büyük hastanenin 250 metresinde. Yani talep var, arz henüz yetişmemiş.

Ve yine o tuzak: boş ilçe fırsat değildir

Tablonun en tepesinde Karabağlar değil Kiraz duruyor: 3.199 kişiye bir eczane. İki sayı neredeyse aynı, ama iki pazar aynı değil. Karabağlar’da 491 bin kişi ve 154 eczane var; Kiraz’da 41 bin kişi ve 13 eczane.

Küçük pazarda tek bir yeni eczane, toplam arzı bir anda yüzde sekiz artırır ve bu doğrudan herkesin cirosundan düşer. Büyük pazarda aynı eczane binde bir fark yaratır. Aynı oran, taban küçüldükçe farklı anlama gelir. Bu dersi rakipsiz bölge yanılgısı yazımızda ayrıntısıyla anlatmıştık; eczane onun en net örneklerinden biri.

Kendi ilçenize bakın: tam liste

“Kişi/Eczane” büyüdükçe pazar seyrekleşiyor. “Kapıda”, o ilçedeki eczanelerin yüzde kaçının bir büyük hastaneye 250 metreden yakın olduğunu gösterir. “Ort. rakip” ise bir eczanenin 150 metre çevresinde ortalama kaç rakibi olduğu: aynı ilçede bile bu sayı yer seçiminizin ne kadar sıkışık olacağını anlatır.

Eczane sayısı 20’nin altındaki ilçelerde “Kapıda” oranı istatistiksel olarak anlamsız kalacağı için gösterilmedi.

Bu yazının size söyleyemeyeceği iki şey

Birincisi mevzuat. Eczane açılışı nüfus kotasına, mevcut eczanelere mesafe şartına ve yerleştirme kurasına tabidir. Bu tablo ticari potansiyeli gösterir, hukuki uygunluğu değil. Bir bölgeye karar vermeden önce ilgili eczacı odasının güncel kotasını kontrol edin.

İkincisi sokak. İlçe ortalaması hangi ilçeye bakacağınızı söyler; hangi köşeye açacağınızı söyleyemez. Fırsat ilçesinin içinde hastane kapısına sıkışmış doymuş aksla, doygun ilçenin içinde bakımsız kalmış mahalleler yan yana durur. İlçeyi bu tablodan seçin, noktayı haritada işaretleyip rakip mesafeleri ve çevredeki sağlık kurumlarıyla doğrulayın.

Sık sorulanlar

Bu konuyu tamamlayan yazılar